Artist Statement


For as long as I can remember, I have been intrigued by self-portraits. What is a self-portrait? A portrait of yourself. But what is that really: a self? I was raised with the Christian notion of a deepest self at the core of my being. I envisioned it like a little flame inside a paper lantern. There is little support in contemporary philosophy or science for such imagery. It is generally agreed that the self has no core and is utterly interwoven with the context in which it operates. It is nevertheless the case that in all of us there is a certain sphere which is accessible to others only indirectly: a flow of inner voices and moods as direct expressions of the tingling of life. This intimate sphere is inexplicably rich and unique for everyone. In my work I attempt to get a sense of what is going on there.

My research plays out in three separate series: the puppet paintings, in which I focus on structures within the self; the Van Gogh sunflower series, in which the important role of association to our perception is stressed and lastly the Baudelaire tableaux, which deal with the human condition and the position of the artist. Firstly, I would like to touch on the puppet paintings. Puppets remain a mystery to me: they do not live, but nevertheless return your gaze. It is simply impossible to perceive a puppet as merely an object. On a painting, puppets and humans are equals: both made out of pigment, they can attain life only in the minds of their beholders. Initially, my focus was on playing with this phenomenon. From around 2007 onwards I began to use puppetry as a way to examine body and mind relations. In my most recent paintings I make an effort to have self-portraits emerge out of various interactions between puppets and puppeteers.

The books of philosopher and neuro scientist Antonio Damasio have been of great influence on my thinking about the inner sphere. In it, he paints a picture of consciousness arising from continuously generated imprints of experiences in and of the body. It is a process that operates on different levels simultaneously, the most complex level being the autobiographical self in which one is able to oversee one’s life in an awareness of present, past and future. Painting puppetry allows me to create images that reflect on Damasio’s theory of the self as a dynamic and multi-layered phenomenon. The puppets and their master represent bodily sensations, inner voices, inclinations or desires and the self-portrait arises out of their mutual tensions.

Sometimes these pictures contain comments on relevant societal issues as well. Self-Portrait with a Green Tie, for instance, shows a man who, with apparent resignation, allows his face to be measured up by two Mr Punch puppets. One holds a ruler up in front of the man’s right eye. It can be read as a (self) critique of the omnipresent tendency to view everything from the perspective of measurable data. This way of looking at things pushes questions that refer to meaning into the background. I believe that visual art plays a crucial role, reaching beyond the bounds of data to recall the elusiveness of reality.

From 2013 onward I work on a series of variations based on the three versions of Fifteen Sunflowers in a Vase painted by Vincent van Gogh in 1888 and 1889. The poses and expressions of Van Gogh’s sunflowers have an almost human quality. Yet, when looked at individually, they are sometimes barely recognisable as flowers. In which sense, they are ideal prompts for associative games. When I started to copy Van Gogh’s flowers, I continually saw new things: a jellyfish floating gently upwards; twin sisters with their cheeks pressed together; a tired lamp. Associations like these are brought together to form harmonious arrangements. That Fifteen Sunflowers in a Vase is such a familiar image is, I feel, a great advantage: it means that everyone can see the origin of my flowers and will be inspired to bring my bouquets to life as well.

The most important development in my work of the last couple of years has doubtlessly been the development of scenes with hand puppets captured in photographic images based on the work of 19th century French poet Charles Baudelaire. The titles of these tableaux always refer directly to particular poems from Les Fleurs du Mal or Le Spleen de Paris.

In my opinion Baudelaire is a fantastic poet whose work has problematic aspects that are of particular relevance to our times. He exemplifies a Romantic artist who puts everything and everyone in his surroundings to the service of his artistic project, turning his loved ones into muses. This way, Baudelaire has built a rich and layered oeuvre that more than a century and a half after its initial publication still speaks to many people around the globe. How are we to regard artworks that were created in such a manner? In the tableaux I visualize the thoughts and feelings that arise in me when I read his work. Many of the verses were written in first person perspective. The ‘I’ refers to the reader as much as to the writer – it is a call for identification that I eagerly accept. This way, the Baudelaire puppet (with green hair) I made has inevitably become an alter ego of mine. In the tableaux he manifests himself as a ‘Great Artist’: tormented, nervous, hypersensitive, dominant. He behaves repugnantly, thus forcing me to relate to the darker side of my own desire to be a special artist.

Baudelaire writes in the opening poem of Les Fleurs du Mal, Bénédiction, about an elect who is forced to accept his artistic calling and after a sorrowful Werdegang is ultimately treated on a heavenly banquet. Bénédiction inspired me to create the scene where we see the poet looking challengingly into the lens, bending himself over an unhappy woman. His hand is bathed in light. The notion of a ‘Great Artist’ finds itself under strain - rightfully so. Art is not made singlehandedly and artistry does not absolve anyone from any responsibilities. Nonetheless, the idea remains to be appealing and I must admit it still speaks strongly to me as well. For Jeanne Duval, Baudelaire’s first great love, the creation of Les Fleurs du Mal must have been a cruel and painful process. She was forced by Baudelaire into the role of a ‘Muse’ and was alternately glorified and humiliated accordingly. Les Fleurs du Mal contains a poem in which Baudelaire praises her to heaven and holds out immortality to her: Je te donne ces vers… (I give you these verses…). In the homonymous tableau I have tried to depict the desolation that must have been connected to her life as a ‘Muse’.

In his poems, Baudelaire emanates from strongly symbolically charged characters: Poet, Muse, Devil – just like in traditional puppet shows. I buy old wooden hand puppets on the internet that I rework with knives, gouges and paint. Not having to start from scratch, I can draw inspiration from the way the puppets look when I buy them. Textile designer Marianka Halters helps me with manufacturing new puppet clothes. The puppets I work with are never finished: after a photo is taken, they can be reshaped and reclothed to appear in different settings. Gouges and knives make sharper lines than brushes. This makes my working method especially suited for expressing the fierce emotions that are summoned by Baudelaire’s verses. The camera enables me to place my figures into context and to heighten their expression.


Vanaf het begin draait mijn werk om het zelfportret. Wat is een zelfportret? Een portret van je zelf. Wat is dat, een zelf? Ik ben grootgebracht met het christelijke idee van een diepste ik als kern van het zelf. Ik zag het voor me als een vlammetje in het midden van een lampion. In hedendaagse wetenschap en de filosofie is niet veel steun voor zulke beelden. Er is consensus over een zelf zonder kern dat diep verweven is met de context waarin het opereert. Dat laat onverlet dat er in mensen iets waar anderen alleen indirect toegang tot kunnen krijgen: een intieme sfeer waar de ervaring van het leven zich afspeelt, een flow of life waarin je voelt dat je leeft. Die innerlijke sfeer is voor iedereen uniek en ondoordringbaar rijk. In mijn werk probeer ik te vatten van wat hier gebeurt.

Mijn onderzoek verdeelt zich over drie afzonderlijke series: de poppenspel-schilderijen, waarin ik me verhoud tot de structuur van het zelf; de Van Gogh-zonnebloemvariaties, waarin de essentiële rol van associatie voor onze waarneming verkend wordt en de Baudelaire-tableaus die handelen over de condition humaine en de rol van de kunstenaar. Als eerste wil ik ingaan op de poppenspel-schilderijen. Ik vind poppen raadselachtig: ze leven niet, maar kijken toch terug als je ze aankijkt. Het is onmogelijk ze enkel als ding te zien. Op een schilderij zijn poppen en mensen elkaars gelijken: beiden zijn van verf gemaakt en hebben een kijker nodig om tot leven te komen. Aanvankelijk lag de nadruk op spelen met dit fenomeen. Vanaf ongeveer 2007 gebruik ik het geschilderde poppenspel om de verhouding tussen lichaam en geest te onderzoeken. In de meest recente poppenschilderijen laat ik het zelfportret uit de interactie van poppen en hun bespelers oprijzen.

De boeken van filosoof en neuroloog Antonio Damasio zijn voor mijn beeld van de binnenwereld van groot belang geweest. Daarin schetst hij een bewustzijn dat oprijst uit innerlijke beelden; indrukken van ervaringen in of van het lichaam. Zulke voorstellingen worden continu gegenereerd. Het bewustzijn is een proces dat op verschillende niveaus tegelijkertijd functioneert. Het meest complexe daarvan is het autobiografisch zelf, waarin je je leven in een besef van verleden, heden en toekomst kunt overzien. Met geschilderd poppenspel kan ik beelden maken die op Damasio’s theorie van het zelf als dynamisch en meerlagig fenomeen reflecteren. De speler en de poppen staan dan voor lichamelijke sensaties, innerlijke stemmen, neigingen of verlangens en het zelfportret rijst op uit hun onderlinge spanning.

De schilderijen kun je ook anders interpreteren, als commentaar op maatschappelijk relevante kwesties. In Zelfportret met groene stropdas bijvoorbeeld laten twee poppen de speler door een liniaal kijken. De man doet net alsof het hem allemaal maar gewoon overkomt, terwijl hij het toch is die de poppen vasthoudt. Met een schijn van objectiviteit duwt het frame van de meetbaarheid dat wat buiten kader valt buiten zicht. Ik zie voor kunst de belangrijke rol om de ongrijpbaarheid van de werkelijkheid voelbaar te maken en dat wat zich niet in cijfers en modellen laat vangen in beelden te pakken.

Sinds 2013 werk ik aan een reeks variaties op Vijftien zonnebloemen in een vaas van Vincent van Gogh. De drie versies die Van Gogh in 1888 en 1889 ervan schilderde vind ik bijzonder: het zijn bloemen, maar ook weer niet. Hun houdingen zijn uitgesproken, maar hun vormen juist open en leeg. Toen ik de bloemen begon na te tekenen zag ik steeds nieuwe beelden voor ogen komen: een kwal die zachtjes omhoogdrijft, tweelingzusjes met de wangen tegen elkaar, een vermoeide lamp. Zulke associaties voeg ik samen tot nieuwe boeketten. De Van Goghs zonnebloemen zo bekend zijn, zie ik als een groot voordeel: iedereen kan over mijn schouder meekijken en ook mijn boeketten tot leven brengen.

Zonder twijfel de belangrijkste ontwikkeling in mijn werk van de afgelopen jaren is het ontstaan van de in fotografie vastgelegde ensceneringen met handpoppen gebaseerd op het werk van de 19e-eeuwse Franse dichter Charles Baudelaire. De titels van deze tableaus verwijzen steeds naar een van de gedichten uit Les Fleurs du Mal of Le Spleen de Paris.

Baudelaire vind ik een geweldige dichter met problematische kanten die heel actueel zijn. Hij is exemplarisch als Romantisch kunstenaar die alles en iedereen in zijn omgeving in dienst stelde voor zijn artistiek project. Zijn geliefden maakte hij tot muzen. Baudelaire bouwde zo een rijk en gelaagd oeuvre op dat ook na meer dan anderhalve eeuw nog veel mensen aanspreekt. Hoe moeten we kijken we naar kunstwerken die op zo’n manier ontstaan zijn? In de tableaus verbeeld ik de gedachten en gevoelens die bij het lezen van Baudelaire’s poëzie in me opkomen. Veel van de verzen zijn in de ik-vorm geschreven. Die ‘ik’ slaat op de schrijver, maar net zo goed op de lezer – het is een uitnodiging tot identificatie waar ik graag op inga. De Baudelaire-pop (met groen haar) die ik heb gemaakt is zo onvermijdelijk een soort van alter ego van me geworden. In de tableaus manifesteert hij zich als een ‘Groot Kunstenaar’: gekweld, nerveus, hypersensitief, dominant. Hij gedraagt zich op een manier die me tegenstaat en dwingt me zo mij te verhouden tot de duistere kanten van mijn eigen verlangen een bijzonder kunstenaar te zijn.

Baudelaire schrijft in het openingsgedicht van Les Fleurs du Mal, Bénédiction, over een uitverkorene die het kunstenaarschap als een noodlot en een vloek moet aanvaarden en na een smartelijke Werdegang uiteindelijk op een hemels feest wordt getrakteerd. Bénédiction inspireerde mij tot een tableau waarop de dichter je uitdagend aankijkt, terwijl hij zich buigt over een ongelukkige vrouw. Zijn hand straalt van licht. Het idee van de ‘Grote Kunstenaar’ staat onder druk en dat is terecht. Kunst maak je niet alleen en kunstenaarschap ontslaat je niet van je verantwoordelijkheden. Toch blijft het ook in onze tijd - en ik beken ook op mij - bijzondere aantrekkingskracht behouden. Voor Baudelaire’s eerste vriendin, Jeanne Duval, moet het ontstaan van Les Fleurs du Mal een wreed en pijnlijk proces geweest zijn. Zij werd door Baudelaire tot ‘Muze’ gemaakt en in die rol afwisselend opgehemeld en vernederd. Les Fleurs du Mal bevat een gedicht waarin hij haar ten hemel prijst en onsterfelijkheid belooft: Je te donne ces vers… (Ik geef je dit gedicht…). In het gelijknamige tableau heb ik geprobeerd de pijn en wanhoop verbonden aan haar leven als ‘Muze’ voor te stellen.

Baudelaire gaat in zijn werk steeds uit van sterk symbolisch geladen karakters: Dichter, Muze, Duivel – net als in de poppenkast. Op internet koop ik oude houten handpoppen die ik met messen en gutsen bewerk en opnieuw beschilder. Doordat ik niet from scratch begin, kan ik me laten inspireren door de uitdrukking die de poppen al hebben als ik ze koop. Textielontwerper Marianka Halters helpt me bij het maken van nieuwe poppenkleren. De poppen zijn nooit af: nadat een foto genomen is, werk ik eraan door om ze in een andere vorm en aankleding in steeds nieuwe settings te laten optreden. Gutsen en messen maken scherpere lijnen dan kwasten. Dat maakt mijn werkwijze bijzonder geschikt voor het uitdrukken van de heftige emoties die Baudelaire’s werk oproept. Bij het fotograferen kan ik de figuren in een context plaatsen en hun expressie verder aanscherpen.